ASKERİ TAYİNAT VE YEM KANUNU MUVAKKATİ (OSMANLI KANUNU)(MÜLGA)
Kabul Tarihi: 12/09/1330
Yayımlandığı Takvimi Vakayi Tarihi: 18 Eylül 1330
Yayımlandığı Takvimi Vakayi Sayısı: 1952
**31/05/2007 tarih ve 26538 S.R.G. de yayımlanan 24/05/2007 tarih ve 5668 sayılı "Türk Silahlı Kuvvetleri Besleme Kanunu"nun 12. maddesinin 1. fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır.**
TAYİNAT FASLI
Madde 1 - Vakti hazırda bir erin tayinatı yevmiyesi berveçhilatidir :
Maiyeti
Gram Şahıs Fahım Albumin Kalori
Ekmek 900 3,96 465,54 55,35 2151,00
Et 250 5,47 50 07 50,07
Bulgur 150 0,39 117,15 12,60 544,60
Yağ 20 21,09 0,12 0 18 197,50
30,91 582,81 118,20 3149,25
Tuz 20
Sabun 12 gram
Gaz 20 gram Nisan başından Eylül sonuna kadar
Gaz 40 gram Diğer aylarda
Odun 700 Taam için
Odun 80 Çamaşır için
Odun 20 İstihmam için
Kömür 1000 Soba için Vakti şitaya
Kömür 250 Soba için mahsustur.
(Ek kanun: 01/06/1929 - 1445.) 1 Kars, Erzurum, Bayazıt, Hakkari, Van vilayetleri dahilinde bulunan askerin gündelik tayınlarına 50 gram ekmek, 20 gram sade yağ 10 gram şeker, 1 gram çay,300 gram yaş 100 gram kuru sebze ilave edilmiştir.
Madde 2 - Zamolunan bu istihkakın mübadelesi kabildir.
(Ek kanun: 26/10/1933 - 2326) 14 Eylül 1330 tarihli Tayinat ve Yem kanununun birinci maddesine müzeyyel 04/06/1929 tarih ve 1495 numaralı kanunun dairesi şümulü haricinde kalan mevakideki askerin gündelik tayinatına 300 gram yaş veya 100 gram kuru sebze ile 1 gram çay ve on gram şeker ilave edilmiştir.
Madde 2 - Askerin bilcümle istihkakı kabili mübadeledir.
Madde 2 - Bir erin ramazanı şerife mahsus tayinatı yevmiyesi berveçhiatidir.
Maiyeti
Gram Şahıs fahım Albumin Kalori
Ekmek 700 3 357,84 45 1673
Et 200 4,38 - 40,06 206
Pirinç 250 2,20 196,20 16,87 892,50
Yağ 40 33,75 0,20 0,29 364
Tuz 20 - - - -
Şeker 50 - 50,00 - 205
Soğan 20 - - - -
Zeytinhurma 15 - cüzi cüzi cüzi
43 33 604,24 102,22 3340,50
Sabun ve mahrukat eyyamı saire veçhile ita olunur.
EKMEĞİN MÜBADELESİ
Madde 3 - A) Ekmek verilmediği zamanlarda 600 gram peksimet yahut 600'den 630 grama kadar un ve bunun için idareye kafi miktarda tuz ve odun verilir. İşbu un erbaşın ve erin saç ve karavana ile ekmek pişirmeğe müsait zamanlarında verilecek ve zamanın ademi müsaadesi takdirinde peksimet ita ve peksimetten başka erzak verilemiyen ahvali fevkaladede peksimetin miktarı 1000 grama iblağ olunacaktır.
(İhtiyat depolarında müdehhar peksimetlerin hüsnü halde bulundurulmasını temin için haftada iki gün ekmek yerine veyahut papara suretiyle yedirilerek daima tecdit ve hüsnü muhafaza edilecektir.)
B) Ekmeğin usulu ihzarı:
Asgari gram Asgari gram
Un 600 630
Tuz 12 12
Su 388 410
Odun 150 200
(900) gram ekmeğin fırınlarda tabh ve ihzarı için kabul olunan baladaki tertibat unun cins ve nev'ine göre tebeddül eder. Zikrolunan tertibat gluteni ve rutubeti (0,12) yüzde oniki ve hamıziyeti (0,05) yüzde beş derecesinde olan unlara mahsus olup derecatı mezkurenin tebeddülü halinde su miktarı dahi tehalüf eder.
C) Ekmeğin usulü tabhı:
Evsafı mezkureyi haiz undan imal olunacak ekmek, fırından sıcak olarak çıktığı zaman ile soğuduktan altı saat sonra bilvezn tamam (900) gram hasıl edebilmek için berveçhilati düstur esas ittihaz edilecektir :
Gram
1015 Hamur miktarı
Gram Hakkı nar ve fire miktarı :
91,925 Hakkı nar olarak kabul edilen (Ekmek fırından sıcak olarak çıktığı zamana nazaran)
23,075 Fire ve telefata karşı kabul edilen (Ekmek fırından sıcak çıktıktan sonraki soğuk hale nazaran)
115 15,000
900 Fırından çıktıktan altı saat sonra kabulü icabeden ekmeğin vezni hakikisi.
D) Ekmeğin sureti tevzii :
Ekmeğin kıtaata nakli zamanında kırıntı gibi vukuu tabii olan zayiata karşı berveçhi bala nardan başka ayrıca (23,075) nispetinde fire namiyle telefat kabulü zaruri olduğundan bunun kıtaata hini tesliminde beher çift ekmekten miktarı muayyen olan 900 gramdan bazan noksan ve bazan fazla zuhuru halinde kıtaatça teamülen cari olduğu üzere kırk çift ekmek birden veznedilerek mecmuu otuz altı kilo geldiği halde kabul olunacaktır.
Şu kadar ki kırk çift ekmekten bu miktardan noksan zuhur eden mikdarın fırından ahzı lazımdır. Şu hesaba nazaran yüz kilo undan nisbeti malume dairesinde tuz ve su ilavesiyle 143,5 kilo ekmek husule geleceği bittecrübe anlaşılmakla bu miktardan noksan zuhur eder ise memuru mes'ullerinden aranılacaktır.
MÜBADELATI GIDAİYE HAKKINDA İZAHAT - ET İSTİHKAKI
Madde 4 - (Değişik madde: 02/02/1942 - 4187 md.)
Erbaşın ve erin et istihkakı Birincikanun, İkincikanun, Şubat, Mart, Nisan aylarında sığır eti; Mayıs Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül Birinci ve İkinciteşrin aylarında koyun etidir.
İşbu et istihkakını lüzumu halinde sığır eti yerine koyun eti veya koyun eti yerine sığır eti vermek suretiyle değiştirmeğe Milli Müdafaa Vekili salahiyetlidir.
Sığırlar zayıf olmıyacak ve yaşları 3 - 10 arasında bulunacaktır. Koyunlar da 2-4 yaş arasında bulunacaktır.
Seferde veya fevkalade hallerde sığırlar için yaş haddi 12'ye ve koyunlar için de 6'ya kadar çıkarılabilir.
Taze et bulunmadığı takdirde istihkakın yarısı miktarında kıyma veya koyun etinden yapılmış kavurma verilir.
Asli istihkak olan sığır ve koyun eti yerine bunlardan en yüksek fiatta olanının fiatını aşmamak üzere tayin olunacak bölgeler dahilindeki Erbaş ve er için istihkaktan bir kısmının veya tamamının keçi eti olarak verilmesine Milli Müdafaa Vekili salahiyetlidir.
Bu takdirde kesilecek keçilerin yaş haddi koyunlarda olduğu gibidir.
Hayvanların kesilmezden evvel veya sonra muayenesiyle yemeğe elverişli olup olmadığını tayin etmek veterinerlere, bulunmadığı halde tabiplere aittir.
BULGUR İSTİHKAKI
Madde 5 - Bulgur bulunmadığı takdirde yerine pirinç verilebileceği gibi pirinç dahi bulunmadığı zamanlarda kuru sebze, patates, cezir zamanı biladı harrede havuç, enginar, şalgam, lahana, pırasa, ıspanak, lahana turşusu, yeşil salata ve emsali sebze konservesi, sebze bulunmıyan yerlerde komprime halinde kuskus, arpa şehriyesi, tarhana, irmik, kestane, her nevi kuru sebzeler, konserveler.
Kuru meyva, kuru üzüm, buğday, mısır, mercimek, nohut, fasulya unları, salamura ve kaşar peynirleri, şeker ve pekmez ile kabili mübadeledir.
YAĞ İSTİHKAKI
Madde 6 - Yağ bulunamadığı zamanlarda taze yağlı et zeytin yağı, kuyruk veya iç yağı, şeker, pekmez, kahve, çay, ekmek, süt, yoğurt, tahan helva ile mübadele olunabilecektir.
SABUN İSTİHKAKI
Madde 7 - (Değişik madde: 31/05/1933 - 2247/2. md.)
A) Günlük sabun istihkakı Er başına 12 gramdır.
B) Yemek kaplarının temizlenmesi için sabun istihkakları, kazan için (10) gram, bakraç ve karavana için (5) gramdır.
C) Makine, kömür, yağ, hamur, aşçılık ve kasaplık hizmetleri gibi kirletici ve yağlatıcı işlerde çalışanların, çalıştıkları günler için sabun istihkakları bir misline kadar arttırılabilir.
(Ek fıkra: 11/04/1926 - 809/1 md.) Emrazı sariye ve müstevliyeden tevakki için görülecek sıhhi lüzuma binaen kıtat ve müessesat ve teşkilatı sairei ekseriyeye mensup efrat ile bunlardan celp ve sevk veya terhise tabi ve mezun veya tebdilhavalı bulunanların ve eşyalarının ve ikametgahlarının tathir ve tebhiri için mahallin en büyük amiri askerisinin tasdikine iktiran etmek üzere etibbayı askeriyenin (bulunamadığı halde etibbayı mülkiyenin) gösterecekleri lüzum ve miktara göre sabun sarfolunur.
KALORİ HAKKINDA İZAHAT
Madde 8 - (Mülga madde: 29/01/1963 - 169/3 md.)
Madde 9 - (Mülga madde: 29/01/1963 - 169/3 md.)
Madde 10 - (Mülga madde: 29/01/1963 - 169/3 md.)
Madde 11 - Bir erin hazari metaip ve iştigalatı yevmiyesi ile vuku bulacak zayiatı bedeniyesini telafi etmek için yevmi üçbin vahidi nari (kalori) hasıl edebilecek et'ime ile tağdiyesi esas itibariyle kabul edilmiş ve nümune olarak tezyil edilen kalori ve iaşe cedavelinde gösterilen her cins mekulatın kıymeti gıdaiyeleri ve kalori mikdarları düveli saire ordularınca hemen umumiyetle kabul ve tatbik edilen "küning" düsturu mucibince mevaddı albuminiye ve fahmiyenin 4,1 ve mevaddı şahmiyenin 9,1 ile zarp edilerek hesap ve tayin olunmuştur.
Madde 12 - Marüzzikir iaşe cedvelinde gösterildiği veçhile askere sabahları talimden evvel yevmi istihkakından tefrik sureti ile biraz ekmek ile biraz peynir, kahve veya çay ve öğle vakit kuvvetli bir gıda ve akşamları daha hafif ayrıca bir yemek verilecektir.
Madde 13 - Mübadelatı gıdaiye bahsinde tadat olunan et'ime mütenevviadan kıta kumandanının emri ve tabibin inzimamı reyi ile askere yedirilecek kısımların bedeli o günkü istihkakı nizami esmamını tecavüz etmemek şartiyle matlup olan kalori mikdarını hasıl edebilecek miktarda intihap ve ita edilecektir.
RAMAZAN TAYINI
Madde 14 - Ramazan tayını ehli sıyama mahsustur. Seferberlik zamanında askere oruç tutmamaları için mezuniyeti şer'iye sadır olursa eyyamı adiye misillü tayinat verilecektir.
Madde 15 - Ruzu Hızır ile eyyamı mübareke ve resmiyede fevkalade olarak efrada verilecek et'imei nefise senesi içinde diğer günlerin tasarrufatiyle kapatılır.
KUMANYA HAKKINDA İZAHAT
Madde 16 - Şimendifer ve vapurla müçtemian sevkolunan kıtaatı askeriye için başka türlü et'ime tedariki mümkün olamadığı zamanlarda her er için berveçhizir kumpanya verilir:
Gram
600 Peksimet (bir iki günlük mesafeler için taze ekmek tercih olunur.)
160 Zeytin (zeytin bulunmadığı takdirde o miktar beyaz peynir verilir.)
80 Soğan yahut sarmısak.
32 Sirke (sirkenin herhalde üzümden istihsal edilmiş olmasına itina edilecek ve hamızlardan istihsal edilmiş sirkeler askere verilmiyecektir.)
3 Zeytin yağı.
Madde 17 - Birkaç erden ibaret perakende efrat için her yerde kumanya tedariki mümkün olamıyacağından bu gibi ahvalde her er için yemeklik namiyle yevmiye üç kuruş verilecektir.
Madde 18 - Efradın vasıtai nakliye ile sevki mümkün olamadığı halde katedecekleri mesafe için beş saatlik mahal bir konak itibar olunup her beş konakta dahi istirahat için bir günlük aram zammile alelumum kumanya ve yemekliler ona göre hesap ve ita olunacaktır.
TASARRUF HAKKINDA İZAHAT
Madde 19 - Vakti hazarda ve hali seferberide fazla kalan erzakın esmanı, sayi hazine edilmeyip her günkü tabelalarda ve ay nihayetinde teraküm eden mikdarı şehri tabela kaydının mülahazat hanesinde buna mahsus bir sütun açılarak tarih ve günleriyle berveçhi müfredat kayıt ve tasrih ile ertesi aya devredilecek ve ertesi ay tasarrufatiyle beraber birleştirilerek bu veçhile devren ve müteselsilen sene nihayetine kadar tahakkuk ve tebeyyün edecek akçesinin yekunu her kaç kuruşa baliğ olursa senesi dahilinde efrada istihkaklarından fazla olarak etibbanın tensibi ve kumandanın emriyle diğer et'imei nefise ita olunarak mahsubu icra olunacaktır.
Madde 20 - Tasarrufata karşı fazla iaşe masrafı hangi günlerde vuku bulmuş ise o günkü tabelanın istihkak sütununa karıştırılmıyarak ayrıca tabelanın zahrında verilen emrin tarih ve numarası ve emri veren kumandanın ismi tasrih ve kıta kumandanı ve nöbetçi zabitanı tarafından da imza olunacak ve şehri tabela kaydının mülahazat hanesinde dahi buna mahsus bir sütun açılarak tarih ve günleriyle berveçhi müfredat sarfiyatı vakıa miktarı irae edilecektir.
Madde 21 - Sene nihayetinde tahakkuk edecek tasarrufat akçesinden fazla iaşe masrafları badettenzil baki mebaliğ seneden seneye müdevver erzak esmanı meyanında senei atiyeye devredilerek yirmi üç ve yirmi dördüncü maddelerde muharrer usul ve kavaide tevfiki muamele olunacaktır.
Madde 22 - Odun ve kömür ve gaz ile sabun vesair buna mümasil levazım tasarrufatı sarf olunmaksızın diğer tayinatı ayniye tasarrufatı meyanında sene nihayetine kadar ayrıca gösterilecek ve bedehu yirmi birinci madde mucibince muamele olunacaktır.
SENEDEN SENEYE DEVROLUNAN ERZAK VE NUKUD HAKKINDA YAPILACAK MUAMELE
Madde 23 - Bir emri mahsusla iddihar edilmiş olan ihtiyat erzakı demirbaş olup kıtaat hesabına karıştırılmıyacağından ihtiyat anbarlarında mevcut zehairin esmanı işbu anbarların merbut bulunduğu idare heyetlerinin tanzim edeceği icmallerde ayrıca birer kalem mevcut gösterilerek anbar kayıtlarınca aynen devrolunacak ve senei atiyede anbarlar talimatnamesi ahkamına tevfikan tecdit suretiyle muhafaza edilecektir.
Madde 24 - Şubat nihayetinde kıtaat kilerlerinde mevcut erzakın esmanı kezalik kıtat ve idare kasalarında bittadat zuhur edecek nukudu mevcude için fusul ve mevadına göre ayrı ayrı üç nüsha devir mazbataları tanzim olunarak bunlardan birer nüshası mahallerinde hıfz ve ikişer nüshası fırkalar vasıtasiyle kolordular idarelerine gönderilecek ve kolordu idareleri işbu mazbataların birer nüshasını alıkoyarak diğer nüshayı kolordu kasa ve anbarlarında bulunanları da ilave suretiyle tanzim edecekleri umumi bir cedvel ile birlikte Harbiye Nezaretine irsal eyliyeceklerdir.
Kıtaat işbu müdevver erzakı senei cedide martında "senei sabıkadan devrolunan" kaydiyle kiler ve anbar defterlerine aynen irad kayıt ve alelusul sarfedilerek esmanı kasa defterlerinde tasarrufat akçesinden fazla kalan mebaliğ ile mikdarlarını ayrı ayrı tasrih ve kayıt suretiyle birleştirerek izahatı lazimesiyle irad ve masraf kaydedecektir. Kolordu idareleri dahi müdevver işbu mebaliği ilk tahsisat tevziatında o kıtanın tahsisatı cedidesinden mahsup eyliyecektir.
Madde 25 - Kolordu idareleri kıtaattan vürud eden işbu devir mazbatalarını tetkik ve hesap ederek Şubat nihayetinde tahakkuk edecek kaffei mevcudat ve matlubatı bütçede muharrer fusul ve mevadına nazaran bilmuvazene bir kısım kıtaatın fazla tahsisat ve mevcudile diğer kıtaların tahsisat noksanı veya düyunu tesviye ve ikmal edilerek neticede umum kolordunun matlubu kalırsa tahsisat açığı demek olduğundan yirmi yedinci maddede maharrer tahsisatın sureti tevzii hakkındaki izahat veçhile esbabı mucibe beyanile nihayet Martın on beşinci gününe kadar tahsisatı munzama talep edecektir.
Muvazene neticesinde kolordunun mevcudu kaldığı tebeyyün ettiği taktirde müddeti mezkure zarfında Harbiye Nezaretine bildirilecektir.
Madde 26 - Seneden seneye devreden erzak esmaniyle nukudu mevcude için kolordu idareleri kıtaatınca hiçbir nam ve hesaba senedi mahsus yazılmıyacaktır.
TAHSİSATIN SURETİ TEVZİİ HAKKINDA İZAHAT
Madde 27 - Bütçeler Dersaadetçe tanzim olunacağı cihetle muayyenatı akseriye tahsisatının hesabına esas olmak üzere kolordularda bilumum idareler mıntakaları dahilindeki mevakii her sene mayısın on beşinci gününden ertesi senesi mayısının on beşinci gününe kadar olan kontrat fiatlarını cem ve tevhid edip bir senelik fiatı vasatiyi mübeyyin musaddak defterlerini haziranın birinci günü behemehal Harbiye Nezaretine göndermeğe mecburdur. Harbiye Nezareti bu suretle vürut eden fiat defterleri üzerine umumi bütçesini tanzim ve tasdika iktiran ettirildikten sonra orduların tahsisatını icabı hale göre tevzi ve ita eder.
Madde 28 - Ordular ve bilumum idareler kendilerine verilen tahsisatı, mıntıkaları dahilindeki kıtaata tevzi eder ancak bazı mahallerde fiatın gali ve bazı mahallerde dun bulunmasından dolayı verilen tahsisat fazla veya noksan zuhur edebileceğinden tahsisat hini tevzide her mevkiin fiatına, kadrosuna ve kuvvei mevcudesinin tezayüd veya tenakusuna göre hesap ve tevzi edilecektir.
Madde 29 - Kıtaatla bilmuhabere senesi zarfında en son icra olunacak tahsisat tevziatında mukaddema verilen tahsisatın fazla veya noksanı olan kıtaata hemen havale ita olunacak ve umumiyet itibariyle orduların ve idarelerin tahsisatı mürettebesi kifayet etmiyeceği bilmuvazene tebeyyün ettiği halde bilahare beyhude muhaberatla vakit zayi edilmemek üzere derhal esbabı mucibe beyaniyle Harbiye Nezaretine bilmuracaa tahsisatı munzama talep olunacaktır.
Madde 30 - Mevaddı sabıka dairesinde tahsisatın hüsnü tevzi ve idaresi kolordular ve bilumum idarelerin cümlei vezaifinden bulunulduğundan hesapsız tevziat icrasiyle tahsisatı muhavveleden bir kısmını bir mahalde yığarak senenin hitamiyle kendi idaresi dahilindeki kıtaatın bazısında fazla ve bazısında noksan tahsisat zuhura getirilmesinden ve bu suretle vuku bulacak muhaberatı zaideden idare heyetleri mes'ul olup tahsisatı daima hakiki bir muvazene tahtında bulundurmağa mecburdurlar.
TAHSİSATI ASKERİYEYE REDDOLUNACAK MEBALİĞ HAKKINDA
Madde 31 - Tahsisatı askeriyeden zaruriülvuku olan erzak ve eşya sarfiyatında eşhas zimmetinde ve askeri fabrikalariyle müessesatında mahalli sarfı bulunamıyan ve hasbelicap elden çıkarılması lazım gelen mevaddı mütenevvia hasılası ait olduğu sene hesabı kat'isinin tanzim ve takdimine kadar mer'i olmak üzere tahsisatı askeriyeye iade ve istirdat kaydolunacaktır.
Madde 32 - Ait olduğu sene hesabı kat'isinin tanziminden sonra tahakkuk etmiyen istirdat ne vakit tahakkuk ederse tahakkuk ettiği tarihte cari olan bütçenin hasılatı müteferrikasına irat kaydolunur.
YEM FASLI
Madde 33 - (Değişik madde: 12/05/1928 - 1257/1 md.)
Beygir ve katırlara ita olunacak mevaddı gıdaiye miktarı berveçhiatıdır.
Çayır mevsiminde
Gemi ve tren ahırda beslenen
Sureti umumi derununda ve lere verilecek
yede verilecek rilecek ağdiye ağdiye miktarı
ağdiye miktarı miktarı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
K. K. K. G. K. K. K. Lt. K. K. G.
Ağır top çekmeğe mah
sus beygirler, ağır
katırlar. 7 5 3 30 3,5 5 1 30 4 50 35
Sahra toplarında dip
vazifesini gören ağır
beygir ve ağır katırlar. 6 4 3 25 3 4 1 20 3 45 30
Sahra toplarında şuyu
gar ve çengel vazife
sini gören ağır ve ha
fif beygir ve katırlar
la dağ toplarında dahi
li namlu, ön kundak ta
şıyan ağır ve hafif
beygir ve katırlar. 5,5 35 3 20 2,5 3,5 1 20 2,5 45 25
Top çekenlerden başka
hizmetlerde bulunan ağır
beygir ve ağır katırlar. 5 3,5 3 20 2,5 3,5 1 20 2 45 25
Binek, saka, nakliye
koşum hafif beygirleri,
dağ topçusu ve makineli
tüfenk hafif beygir ve
hafif katırları (Dağ topçu-
sunda dahili namlu ve ön
kundak taşıyanlardan
gayrisi) 4,5 3 2 15 2 3 0,5 15 1,5 40 20
Mekkare hafif beygir
ve katırları ile nak
liye koşum hafif katırları 35 2 2 15 1,5 2 0,5 15 1 35 20
(Ek fıkra: 14/01/1938 - 3310/1 md.) Askeri hizmetlerde kullanılan köpeklerle bunların yetiştirilecek yavrularına aşağıda gösterilen tayinat gündelik olarak verilir :
Gram
-----
350 Et
450 Ekmek
5 Tuz
10 Sabun (su ve yemek kablarının ve kendilerinin temizliği için)
600 Odun (icabında mübadele suretile verilecek gıdaların pişirilmesi için)
30 Gazyağı (icabında haşarat ve tufeylattan korunmaları için)
(Ek fıkra: 14/01/1938 - 3310/1 md.) Yukarıda gösterilen gıda istihkaklarının aynen verilmesi kabil olmayan zaman ve yerlerde esas istihkakın tutarı dahilinde olarak yiyebilecekleri gıda maddeleri ile mübadelesi ve mübadele şekilleri Milli Müdafaa Vekaletince tesbit olunur.
A) (Ek bent: 28/05/1927 - 1060/1 md.) Serum istihsali için laboratuvarlar emrine tahsis edilen katanalara istihkakı aslilerine ilaveten iki kilo arpa ve iki kilo ot ve yerli beygir ve esterlere ilaveten bir kilo arpa ve birbuçuk kilo ot verilir.
B) (Ek bent: 28/05/1927 - 1060/1 md.) Muhabere hizmetinde bulundurulan gövercinlerle laboratuvarlar emrinde tecrübeye tahsis olunan gövercin, tavşan, kobay, fare, hindi, tavuk gibi hayvanata zirdeki cetvel dahilinde yevmi tayınatı gıdaiye verilir.
Bu gıdaların sureti itasını ve hasbelicap mübadelesini bir talimatname ile tesbite Müdafaai Milliye Vekaleti mezundur.
Ecnası
hayvanat
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19
Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr . Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr. Gr.
Gövercin 1 0,5 5 5 2 2 5 2,5 25 10 5 3,5 5
Tavşan ve kobay 2 100 100 100 100 100 100 10
Fare
(çayır mevsiminde
ilaveten verilir) 100 30 10 2 10
Hindi 50 150
Tavuk 50 50
A) (Ek bent: 31/05/1933 - 2247/5 md.) Süvari Binicilik Mektebinde milletler arasındaki müsabakalara iştirak etmek üzere talim edilen yarış hayvanlariyle zabitlerin yetişmelerine tahsis edilen yetiştirme hayvanlarının yemleri şunlardır.
Yulaf (bulunmadığı takdirde ezilmiş arpa)
Kg.
7
Kuru ot Yataklık Saman Tuz
Kg. Kg. Gr.
5 4 30
B ) (Ek bent: 31/05/1933 - 2247/5 md.) Dört kilo yataklık saman, fiyatını geçmemek üzere diğer yataklık maddelerle mübadele edilir.
Madde 34 - Hazari yürüyüş esnasında (mesela manevrada) hayvanatın muayyen olan yevmi istihkakından bir kilogram saman kat'olunup arpasına yarım kilogram zam edilir ve bu zammiyat tasarrufattan mahsup edilir.
Madde 35 - Vakti harbte her hayvanın muayyen olan hazari yem istihkakı mikdarına marüzikir tasarrufattan bir kilo ot ile bir kilo saman zam edilir.
Madde 36 - (Değişik madde: 31/05/1926 - 879/2 md.)
Cins ve miktarları kanunun otuz üçotuz dört ve otuz beşinci maddeleri ile muayyen olan hayvan yemlerinin yevmi istihkak bedellerini tecavüz etmemek ve kalori nazarı itibara alınmak şartiyleher mevkide bulunabilecek diğer yemlerle ledelicap mübadelesini ve tarzı itasını talimatname ile tesbite Müdafai Milliye Vekili mezundur.
(Ek fıkra: 28/01/1942 - 4177/1 md.; Değişik fıkra: 04/07/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen kabul: 07/02/1990 - 3612/1 md.) Fevkalade hallerin devamı müddetince Maliye ve Gümrük Bakanlığının olumlu görüşü alınmak kaydıyla Milli Savunma Bakanlığının istihkak bedelini tecavüz edebilme yetkisi vardır.
Madde 37 - (Değişik madde: 17/01/1948 - 5201/1 md.)
Ordu malı kısraklardan doğan taylara süt kesiminden sonra veya ordu hesabına yetiştirilmek üzere satın alınan 6 ayını doldurmuş yerli ve yabancı taylarla yavru katırlara aşağıdaki 1 ve 2 sayılı cetvellerde yazılı yemler verilir.
Yabancı taylar vasfını, ağırlığını gösteren yerli taylar da yabancı taylar gibi beslenir.
(1) SAYILI CETVEL
Yerli ırk hayvanların tayları ile yerli yavru katırlara
6 - 9 aylık 9 - 12 aylık 12 - 18 aylık 18 - 24 aylık
taylara taylara taylara taylara
Yem çeşitleri Kilo Gr Kilo Gr Kilo Gr Kilo Gr.
Yulaf 1000 1500 1850 2250
Bakla 350 400 400 200
Keten tohumu 150 200 250 200
Buğday kepeği 300 300 300 350
Kuru ot 1000 1500 2 000 2500
Havuç 1000 1500 2 000 2500
Tuz 10 10 15 15
Kalsiyum karbonat 15 15 15 15
(2) SAYILI CETVEL
6 - 9 aylık 9 - 12 aylık 12 - 18 aylık 18 - 24 aylık
taylara taylara taylara taylara
Yem çeşitleri Kilo Gr Kilo Gr Kilo Gr Kilo Gr.
Yulaf 1700 2000 2500 3000
Bakla 400 500 500 500
Keten tohumu 250 300 400 400
Buğday kepeği 350 400 400 400
Kuru ot 1500 2000 2700 3000
Havuç 2000 3000 3000 4 000
Tuz 10 10 15 15
Kalsiyum karbonat 15 15 15 15
Havuç gibi gelişmeyi sağlayıcı, içinde vitaminleri bulunan köklerin bulunmadığı zamanda değiştirme yolu ile içinde aynı maddeler bulunan yemler ve kuru otun bulunmadığı zamanlarda aynı kaloriyi tutmak şartiyle kuru yonca verilir.
Madde 38 - Hayvanatı bakariye ve ağnam ve deve ve merkeplere verilecek ağdiye miktarı:
A) Manda ve öküzlere:
- Arpa Kilo Ot Kilo
4 7 Vakti hazarda
4,5 7,5 Çadır ve ahırda bulunanlara Vakti seferde, esnayi
5 8 Açıkta bulunanlara rahta ve manevrada
- Arpa Kilo Ot Kilo
1 kırılmış 5 Gemide bulunanlara (25 litre su verilir)
1,5 kırılmış 5 Şimendüfer derununda bulunanlara
1 50 (Biçilmiş yeşil) çayır zamanında
- Mübadelatı gıdaiye
Arpa bulunmadığı takdirde verilmesi lazım gelen hububat:
1. Yulaf (arpa miktarınca)
2. Mısır buğdayı (arpa miktarınca)
3. Çavdar (arpa miktarınca)
4. Buğday (2/3 nisbetinde)
Kuru ot ve keyah bulunmadığı takdirde:
Saman Kilo
10 Vakti hazarda
11 Vakti seferde
Tuz miktarı:
Manda ve ökuzlere Yerli ineklere
Gram Gram
20 10 Koruda bulundukları zaman
30 15 Çayırda bulundukları zaman
30 15 Maraza ve zuafaya
B) (Değişik bent: 12/05/1928 - 1257/2 md.) Develere verilecek ağdiye miktarı:
Sureti umumiyede gemi ve tren derununda
verilecek ağdiye miktarı verilecek ağdiye miktarı
1 2 3 4 5 6 7 8
K. K. K. Gr. K. K. K. L.
Top çeken develer 5,5 2,5 4 30 2,75 2,5 4 35
Diğer hizmetlerde bulunan develer 4,5 2,5 4 25 2,25 2,5 4 35
C) Koyunlara verilecek ağdiye mikdarı:
1 2 3
Gr. K. Gr.
500 1 1 Mevsimi sayfta
Çayıra sevki mümkün olmadığı ve
500 1 8 Mevsimi şitada
ot bulunmadığı zamanlarda aynı miktarda kuru yonca ve saman verilir.
D (Değişik bent: 12/05/1928 - 1257/3 md.) Eşeklere verilecek ağdiye miktarı:
Arpa Kuru ot Tuz
K. K. K.
Eşeklere 2 2,5 10
Gemi ve trendeki eşeklere 1 kırılmış arpa 3 10 litre gemide su
Çayır mevsiminde ahırda
beslenen eşeklere 0,5 " " 25 taze çayır otu 15 Gr.Tuz
(Ek fıkra: 28/05/1927 - 1060/2 md.) (A, D) fıkralarında muayyen olan istihkaka, serum istihsali için labaratuvarlar emrine tahsis edilen öküzler için ilaveten bir kilo arpa, üç kilo ot ve merkepler için bir kilo arpa, bir buçuk kilo ot verilir.
Madde 39 - Arpa yerine kepek verilmek icap ettiği takdirde her halde kırılmış arpa ile karıştırılarak arpanın üçte biri nisbetinde verilecektir. Ahvali zaruriye ve istisnaiyede kepeğin yalnız olarak itası halinde azami olarak iki kiloyu tecavüz etmiyecektir.
(Ek fıkra: 31/05/1926 - 879/3 md.) Bu halde beher hayvana yevmiye on gram tuz verilir.
Madde 40 - (Değişik madde: 12/05/1928 - 1257/4 md.)
Ahvali zaruriye mevcut olmadığı halde her sene umum hayvanata çayır verilir. Çayır müddeti iklime göre yirmi günden bir aya kadar imtidat eder. Çayıra bağlanarak yeşil ot verildiği zaman beher hayvana tahsis edilecek çayır mahallinin miktarı etibbayi baytariyenin raporuna göre tahdit olunur. Bu halde arpa verilmez. Fakat (33) üncü madde ile (38) inci maddenin (d) fıkrası mucibince ahırda çayırlandıkları zaman verilen miktarda tuz verilir.
Madde 41 - Kıtaatın saferberliği zamanında hayvanata çayır verilmez.
Madde 42 - İaşesi ashabına ait olan zabitanın binek hayvanatı miri hayvanlariyle çayıra çıkarıldığı takdirde çayır pahasına mukabil yem bedeli kat'olunur.
Madde 43 - Hastalanan vaya sakatlanan veyahut baytar tarafından barapor füruht olunmak üzere çürüğe çıkarılan hayvanata iyileşinceye veya füruhtlarına kadar verilecek yem miktarları baytar tarafından tayin ve tahdit olunarak ita olunur.
Madde 44 - Emrazı adiye ile malul olan hayvanatın torba fazlalarından istifade edilir. Emrazı sariye ile malul olan hayvanatın torba fazlaları barapor imha edilir.
Madde 45 - Hayvanatın torba fazlaları istihkaktan tenzil olunmaz.
Her gün hasıl olacak fazlalar yine ertesi günün istihkakına sarfolunur.
Şu suretle her ay nihayetinde işbu fazlaların miktarı bilhesap tahakkuk ettirilip ayrıca tutulacak defteri mahsusuna kaydedilir sene nihayetine kadar bu suretle devren ve müteselsilen kayıt üzerine tahakkuk ve tebeyyün edecek torba fazlaları senesi dahilinde harp veya manevra vuku bulduğu taktirde hayvana verilecek fazla yem ve kıtaatça lüzum görülecek arpa, kırma ve elek makineleri ve buna müteferri malzemenin tedarik ve mübayaasına karşılık tutulur.
Madde 46 - Vakti hazarda hayvanatın ecnas ve mevasime ve hayvanatın ifa edecekleri fevkalade hidemata göre etibbayi baytariye istihkakın tezyidine lüzum gösterdikleri zaman zammedilecek miktar, senesi zarfındaki tasarruf miktarını tecavüz etmiyecektir.
Madde 47 - Fazla sarfiyat hangi günlerde hayvanata eklettirilmiş ise o günkü tabelanın istihkak sütununa karıştırılmaksızın ayrıca tabelanın zahrında verilen emrin tarih ve numarası ve emir veren kumandanın ismi tasrih ve kıta kumandanı ve nöbetçi zabitanı tarafından da imza edilir.
Şehri tabela kaydının mülahazat hanesinde dahi buna mahsus bir sütun açılarak tarih ve günleriyle alelmüfredat sarfiyat miktarı irae edilir.
Sene nihayetinde tahakkuk edecek torba fazlalarından harb ve manevra zamanlarındaki fazla masrafları bedettenzil baki mikdarın fiatları mucibince bilhesap esmanı hasılası hakkında tayinat faslının mevaddı mahsusası ahkamına tevfikan muamele icra edilir.
Madde 48 - İdari askeriye nizamnamesinin işbu kanunname münderecatına muhalif olan mevadı ile hayvanatı bakariyenin iaşesine dair olan 21 Şubat 1328 tarihli mevadı nizamiye ahkamı mefsuhtur.
Madde 49 - İşbu Kanunnamenin ahkamı tarihi neşrinden itibaren mer'i olacaktır.
Madde 50 - İşbu kanunnamenin icrasına Harbiye Nazırı memurdur.